Zelfvertrouwen opbouwen

Zelfvertrouwen is niet een kamer binnenlopen en ervan uitgaan dat iedereen je geweldig vindt. Het is weten dat niet iedereen je geweldig hoeft te vinden.

Zolang jij jezelf niet opnieuw verlaat.

Wanneer niemand iets zegt

Op de middelbare school werd ik gepest. Het leek alsof niemand om mij gaf.

De rest was vooral blij dat zij niet het haasje waren.

Niemand stak een vinger uit. Niemand zei iets terwijl iedereen kon zien wat er gebeurde.

Ik had toen niet het zelfvertrouwen om voor mezelf op te komen. Ik zei niets terug en maakte mezelf steeds kleiner. De reacties van anderen gingen steeds meer bepalen hoe ik naar mezelf keek.

Tegenwoordig zou ik er wel iets van zeggen als ik iemand zo behandeld zag worden. Niet omdat ik nergens meer bang voor ben. Maar omdat ik nu weet dat zwijgen ook een keuze is, en dat ik een andere keuze kan maken.

Als jonge jongen wist ik dat nog niet.

Je neemt zoiets met je mee. Niet alleen als een herinnering aan wat er is gebeurd. Ook als een beeld van wie je denkt dat je bent en hoeveel ruimte je van jezelf mag innemen.

Als één opmerking alles wordt wat je ziet

Op school noemden ze mij Lippie of Zummolip. Mijn onderlip was volgens hen groter dan gemiddeld.

Als jonge jongen kijk je daarna in de spiegel en zie je alleen nog maar die onderlip. Niet je hele gezicht. Niet je ogen of alle andere dingen die jou maken tot wie je bent.

Alleen die mega onderlip.

Kinderen kunnen ontzettend wreed zijn. Eén opmerking wordt herhaald en blijft hangen. Uiteindelijk ga je zelf verder waar de ander is gestopt.

Jaren later vertelde ik vrienden over die bijnaam. Zij reageerden verbaasd. Het was hun nooit opgevallen dat mijn onderlip groter zou zijn.

Iets wat voor mij jarenlang niet te missen leek, was voor een ander niet eens zichtbaar.

Zo lichaamsbewust kun je jezelf maken van één klein onderdeel. Je aandacht blijft er steeds naartoe gaan. Iedere keer dat je in de spiegel kijkt, bevestig je opnieuw dat het er zit en dat er volgens jou iets mis mee is.

Je neemt het mee in je rugzak. Samen met alle andere opmerkingen en ervaringen die je iets hebben laten geloven over jezelf.

Je leert jezelf bekijken door de ogen van een ander

Een vervelende opmerking doet pijn. Maar het is vooral wat je daarna tegen jezelf blijft zeggen wat jarenlang kan doorwerken.

Je gaat jezelf bekijken door de ogen van degene die je heeft afgewezen of belachelijk heeft gemaakt. Je hoeft diegene daar op een gegeven moment niet eens meer voor tegen te komen. Je hebt de stem van de ander zelf overgenomen.

Die stem zegt:

Je bent niet mooi genoeg. Je bent niet interessant genoeg. Niemand zit op jou te wachten. Hou je mond maar. Zorg dat je niet opvalt. Straks lachen ze je weer uit. Doe maar gewoon wat de ander wil.

Zo wordt een ervaring een overtuiging. De overtuiging wordt gedrag en dat gedrag lijkt later bij jouw karakter te horen.

Je denkt dat je nu eenmaal onzeker bent.

Maar je bent niet onzeker. Je voelt onzekerheid. Dat gevoel wordt aangestuurd door wat je denkt en hebt meegemaakt, niet door wie je bent. Je kunt leren om er anders mee om te gaan.

De angst dat iemand weggaat

Mijn gebrek aan zelfvertrouwen ging later door in relaties. Als de ander een beetje tegenstribbelde, ging ik er al snel in mee.

Ik miste de ruggengraat om te zeggen wat ik werkelijk dacht. Niet omdat ik geen mening had. Maar omdat ik bang was voor wat er kon gebeuren als ik die mening uitsprak.

Tijdens het schrijven van deze pagina kreeg ik ineens een openbaring.

Toen ik jong was, hadden mijn vader en moeder ruzie. Mijn vader is toen boos weggereden om naar zijn ouders te gaan.

Ik kan niet met zekerheid zeggen dat daar alles is begonnen. Wel kan ik nu een mogelijke verbinding zien. Een meningsverschil kon in mijn jonge hoofd verbonden zijn geraakt aan iemand die boos vertrekt.

Als dat is wat je hebt opgeslagen, dan wordt tegenstribbelen spannend. Je zegt liever niets dan dat je het risico loopt dat iemand weggaat.

Tegenwoordig weet ik dat mijn man en ik een meningsverschil of discussie mogen hebben. Hij mag anders denken dan ik en ik hoef daar niet direct van te maken dat hij bij mij weggaat.

Een discussie hoeft niet het einde van een relatie te betekenen. Het kan juist betekenen dat twee mensen zich veilig genoeg voelen om eerlijk te zijn.

Zelfvertrouwen betekent niet dat iedereen je leuk vindt

Zelfvertrouwen is niet een kamer binnenlopen en doen alsof iedereen je geweldig vindt.

Het is weten dat niet iedereen je leuk, knap of aardig hoeft te vinden. Je hoeft het niet voor iedereen goed te doen. Zolang je het goed voor jezelf doet ben je op de goede weg.

Mensen kunnen je afwijzen om redenen die voor hen belangrijk zijn. Jij kunt ook iemand afwijzen om redenen die voor jou belangrijk zijn.

Dat maakt de ander geen slecht mens. Het maakt jou ook niet minder waardevol.

Je hoeft niet ieders kopje thee te zijn.

Niet iedereen vindt de kleur blauw mooi. Niet iedereen lust matcha. Niet iedereen houdt van koriander. Niet iedereen zal jouw manier van praten begrijpen. Niet iedereen past bij jouw energie of persoonlijkheid.

Dat is helemaal goed.

Er zijn genoeg mensen bij wie je wel past. Die verbinding is veel meer waard dan jezelf aanpassen om door iedereen aardig gevonden te worden.

Wanneer je bij iedereen probeert te passen, kom je opnieuw terecht bij people pleasing. Je verandert jezelf in de versie waarvan je denkt dat de ander die wil zien.

Daar bouw je geen zelfvertrouwen mee op. Je leert jezelf er alleen mee dat wie jij werkelijk bent niet genoeg zou zijn.

Zelfvertrouwen is weten dat je jezelf kunt dragen

Je kunt vol zelfvertrouwen zijn en toch spanning voelen. Je kunt weten wat je waard bent en toch geraakt worden door een afwijzing.

Het verschil zit niet in wat je nooit meer voelt. Het zit in wat je daarna doet.

Je hoeft niet volledig zeker te weten dat iets gaat lukken. Je mag erop vertrouwen dat je jezelf kunt dragen als het anders loopt dan je had gehoopt.

Zelfvertrouwen betekent voor mij:

Dat ik mijn mening mag uitspreken. Dat een ander het niet met mij eens hoeft te zijn. Dat kritiek niet direct een aanval op mij is. Dat afwijzing pijn mag doen zonder mijn waarde te bepalen. Dat ik fouten mag maken. Dat ik mezelf niet kleiner hoef te maken om iemand anders comfortabel te houden. Dat ik een keuze mag herzien. Dat ik niet door iedereen begrepen hoef te worden.

Je hoeft niet te bewijzen dat je beter bent dan een ander. Je mag alleen stoppen met doen alsof je minder bent.

Wat zie je wanneer je in de spiegel kijkt?

Wanneer je in de spiegel kijkt, kun je altijd wel iets vinden waarover je minder tevreden bent. Een puistje. Een beetje vet rond je middel of een lichaam dat minder gespierd is dan je zou willen.

Dat hoort bij het hebben van een lichaam en bij het leven.

Toch kan jouw aandacht één klein onderdeel zo groot maken dat je niets anders meer ziet. Net zoals ik alleen nog maar mijn onderlip zag.

Bewust worden van de gedachten die je daarover hebt, is een van de krachtigste dingen die je voor jezelf kunt doen.

Merk het op wanneer er een vervelende gedachte in je hoofd schiet. Vraag jezelf af of je naar een feit kijkt of naar een oordeel dat je zo vaak hebt herhaald dat het als waarheid voelt.

Een puistje is een puistje. De gedachte dat je daardoor lelijk bent, voeg je er zelf aan toe.

Een beetje vet rond je middel kan ook de uitwerking zijn van een mooi leven. Van etentjes met mensen van wie je houdt. Van vakanties en avonden waarop je hebt genoten.

Wil je sporten en voelt dat goed voor jou? Go for it!

Maar doe het voor jezelf. Omdat je sterker wilt worden of omdat bewegen goed voelt. Niet omdat je eerst aan het beeld van iemand anders moet voldoen voordat je jezelf kunt accepteren.

Social media laat geen volledig leven zien

Vroeger waren er tijdschriften en bladen die ons vertelden dat maatje nul gewenst was. Tegenwoordig hebben we social media.

Iedereen lijkt knapper dan de ander. Strakke lichamen. Mooie huizen. Perfecte relaties en mensen die precies lijken te weten wat ze aan het doen zijn.

Als je denkt dat iedereen er werkelijk zo uitziet en zo leeft, dan kan je zelfvertrouwen een flinke deuk oplopen.

Fun fact: dat is niet zo!

Je ziet een gekozen foto. Het beste licht. De juiste hoek en soms een filter of bewerking. Je ziet niet automatisch de onzekerheid van degene die de foto plaatste.

Vergelijk jouw volledige leven niet met het zorgvuldig gekozen moment van een ander.

Je mag geïnspireerd raken door iemand. Je hoeft diegene niet te kopiëren.

Wat voor een ander werkt, hoeft niet bij jou te passen.

Blijf lekker je mooie zelf.

Je moet gewoon in jezelf geloven

Het is makkelijk om tegen iemand te zeggen dat diegene gewoon in

zichzelf moet geloven.

Als je weinig zelfvertrouwen hebt, werkt dat niet zo eenvoudig. Je probeert het één of twee keer.

En daarna gebeurt er iets wat je onzeker maakt en denk je:

Ach, het lukt toch niet.

Vervolgens val je terug in oud gedrag. Je houdt je opnieuw stil.

Je haakt af of probeert niet langer op te vallen.

Daar kun je jezelf om veroordelen. Je kunt ook onderzoeken waarom die keuze op dat moment veilig voelde.

Je maakt altijd de beste keuze die op dat moment voor jou beschikbaar voelt. Dat betekent niet dat iedere keuze fijn of behulpzaam is. Het betekent dat het gedrag ergens voor diende. Want het gaf je veiligheid.

Veiligheid om jezelf niet te laten zien. Veiligheid om niet door te zetten. Veiligheid om geen kritiek te krijgen. Veiligheid om niet afgewezen te worden. Veiligheid om niets te hoeven veranderen. Veiligheid om niet te ontdekken of iets lukt.

Doorzetten vraagt iets van je. Het vraagt je om in de spiegel te kijken en eerlijk te zijn tegenover jezelf.

Wegkijken mag. Maar brengt het je werkelijk verder?

De magische pil bestaat niet

Er bestaat geen magische pil voor direct zelfvertrouwen. Niemand kan het voor je opbouwen terwijl jij zelf blijft wachten.

Dat klinkt hard. Toch zit daar ook iets moois in.

Als jij degene bent die jouw negatieve gedachten iedere dag herhaalt, dan ben jij ook degene die iets anders kan gaan herhalen.

Die negatieve gedachten zijn zo gewoon geworden dat je er nauwelijks moeite voor hoeft te doen. Ze komen vanzelf en krijgen alle ruimte.

Je bent daar onbewust heel goed in geworden.

Nieuwe gedachten voelen in het begin onnatuurlijk. Je moet ze bewust opmerken en bewust kiezen voor iets anders. Dat kost tijd en energie.

Door het steeds opnieuw te doen kan ook dat nieuwe gedrag uiteindelijk vanzelfsprekender worden.

Eerst moet je jezelf steeds herinneren aan de andere keuze. Later merk je sneller wanneer een negatieve gedachte binnenvalt. Uiteindelijk heeft het nieuwe gedrag vaker de overhand.

Je hoeft jezelf niet meteen honderd procent te geloven. Je mag alleen stoppen met iedere negatieve gedachte direct als waarheid te behandelen.

Kies een gedachte die je kunt aannemen

Wanneer je jarenlang hebt gedacht dat je lelijk en waardeloos bent, werkt het vaak niet om voor de spiegel te gaan staan en te roepen dat je de mooiste persoon ter wereld bent.

De afstand tussen beide gedachten is te groot.

Kies een gedachte die je wel kunt aannemen.

In plaats van: Ik ben lelijk.

Kun je denken: Ik kijk vandaag erg kritisch naar mezelf. Mijn uiterlijk bepaalt niet mijn volledige waarde. Niet iedereen kijkt naar mij zoals ik naar mezelf kijk. Ik hoef mezelf vandaag niet af te wijzen. Ik mag leren om zachter naar mezelf te kijken.

In plaats van: Niemand zit op mij te wachten.

Kun je denken: Ik weet niet wat een ander denkt totdat ik het vraag. Er zijn mensen die willen horen wat ik te zeggen heb. Ik hoef niet voor iedereen interessant te zijn. Ik mag ruimte innemen. Wat ik wil delen kan voor één persoon al waardevol zijn.

Een positieve gedachte is geen leugen die je jezelf vertelt. Het is een andere manier om naar dezelfde situatie te kijken.

Zelfvertrouwen groeit door wat je doet

Je bouwt zelfvertrouwen niet alleen op door anders te denken. Je hebt ook nieuwe ervaringen nodig.

Iedere keer dat je iets doet wat je eerder niet durfde, laat je jezelf zien dat je meer aankunt dan je dacht.

Dat kan klein beginnen:

Spreek één keer je echte mening uit. Zeg nee zonder een lange uitleg. Draag iets waarin jij jezelf mooi vindt. Deel iets voordat het perfect voelt. Stel een vraag terwijl je bang bent dat die dom overkomt. Neem een compliment aan zonder jezelf kleiner te maken. Kijk in de spiegel zonder direct te zoeken naar wat er mis is. Voer een gesprek in plaats van weg te lopen.

Zelfvertrouwen ontstaat niet voordat je handelt. Het groeit doordat je handelt en ontdekt dat je het zelf wel kunt!

Je hoeft niet eerst alle angst kwijt te zijn. Je kunt iets spannend vinden en het toch doen.

Meningsverschillen mogen bestaan

Als je weinig zelfvertrouwen hebt kan een meningsverschil voelen als afwijzing.

De ander denkt anders en jouw hoofd maakt daarvan dat er iets mis is met jou. Je geeft toe om de verbinding te behouden.

Maar echte verbinding vraagt niet dat één persoon zichzelf steeds verlaat.

Jij en de ander mogen verschillend denken. Een discussie hoeft niet direct opgelost te worden en jullie hoeven niet altijd tot dezelfde conclusie te komen.

Zelfvertrouwen helpt je om te zeggen:

Dit is wat ik denk. Dit is wat het met mij doet. Ik begrijp dat jij het anders ziet. Ik hoef mijn mening niet op te geven om bij je te mogen blijven. We kunnen van elkaar houden en het toch oneens zijn.

Daar heb je geen grote mond voor nodig. Wel de bereidheid om jezelf niet steeds opnieuw stil te maken.

Terugvallen hoort bij het leren

Natuurlijk val je terug in oud gedrag. Je hoort een opmerking en voelt je weer die jongen op school. Je kijkt in de spiegel en ziet alleen wat je niet mooi vindt.

Dat betekent niet dat al je werk voor niets is geweest.

Je hebt jarenlang geoefend in jezelf klein houden. Verwacht niet dat één nieuwe gedachte dat direct uitwist.

Het verschil is dat je het nu kunt opmerken. Je kunt herkennen wat er gebeurt en een andere keuze maken.

Soms lukt dat direct. Soms pas uren of dagen later.

Iedere keer dat je terugkijkt zonder jezelf volledig af te wijzen, leer je iets. Je ontdekt wat jou raakt en welke overtuiging nog aandacht nodig heeft.

Zelfvertrouwen betekent niet dat je nooit meer terugvalt. Het betekent dat je weet hoe je weer bij jezelf terugkomt.

Niemand hoeft jouw waarde te bevestigen

Mensen zeggen vaak dat ze zichzelf zijn kwijtgeraakt en terug willen vinden. Maar je bent nergens verdwenen.

Je zit nog steeds onder alles wat je bent gaan geloven. Onder alle aanpassingen. Onder het uitstellen en het zoeken naar bevestiging.

De straling in je ogen is niet weg. Maar bedekt geraakt.

Je hoeft geen nieuwe versie van jezelf te bedenken. Je mag gaan ontdekken wat er overblijft wanneer je stopt met jezelf klein houden.

Dat begint niet met een perfecte keuze. Het begint met één eerlijke keuze.

Kijk jezelf aan

Doe niet alsof er geen spiegel is. Durf erin te kijken.

Niet om opnieuw te zoeken naar alles wat anders moet. Kijk naar de persoon die al die negatieve gedachten heeft doorstaan en er nog steeds staat.

Dat heeft kracht gekost.

Je bent al zo ver gekomen terwijl je jezelf regelmatig vertelde dat je niet goed genoeg was. Bedenk eens hoe ver je kunt komen als je leert om positiever over jezelf te denken.

Vraag jezelf niet alleen af:

Wie wil mij nou? Wie zit op mij te wachten? Waarom zou iemand naar mij luisteren?

Stel jezelf ook andere vragen:

Wie krijgt er de kans om mij werkelijk te leren kennen? Wat heb ik te zeggen wat iemand vandaag nodig kan hebben? Wat gebeurt er als ik mezelf niet langer klein houd? Hoe zou ik leven als ik mezelf niet steeds hoefde te bewijzen?

Er zit op dit moment iemand thuis die wil horen wat jij te zeggen hebt. En als jij het niet zegt, krijgt diegene het wellicht nooit te horen.

Veelgestelde vragen over zelfvertrouwen opbouwen

Hoe kan ik meer zelfvertrouwen krijgen?

Begin met bewust worden van de manier waarop je tegen jezelf praat. Merk negatieve gedachten op zonder ze direct als waarheid te zien.

Maak daarna kleine keuzes die passen bij wie je wilt zijn. Spreek je mening uit. Stel een grens en doe iets wat je spannend vindt. Zelfvertrouwen groeit door herhaling. Iedere nieuwe ervaring kan je laten zien dat je meer aankunt dan je dacht.

Waarom heb ik zo weinig zelfvertrouwen?

Weinig zelfvertrouwen kan ontstaan door verschillende ervaringen. Pesten. Kritiek. Afwijzing of het gevoel dat je niet gezien werd kunnen invloed hebben op hoe je jezelf bent gaan bekijken.

Het gaat niet alleen om wat er gebeurde. Ook wat jij daarover bent gaan geloven, speelt een rol.

Dat is geen reden om iemand de schuld te geven. Het helpt je wel om te begrijpen waar jouw gedachten en gedrag vandaan komen.

Hoelang duurt het om zelfvertrouwen op te bouwen?

Daar bestaat geen vaste termijn voor. Je hebt overtuigingen vaak jarenlang herhaald. Het kost tijd om nieuwe gedachten en nieuw gedrag te oefenen.

Je hoeft niet te wachten tot je volledig zelfverzekerd bent. Iedere keer dat je bewust een andere keuze maakt, ben je al bezig met het opbouwen van zelfvertrouwen.

Kan ik zelfvertrouwen hebben en toch onzeker zijn?

Ja. Zelfvertrouwen betekent niet dat je nooit onzeker bent.

Je kunt twijfelen en toch handelen. Je kunt geraakt worden door een afwijzing en toch weten dat jouw waarde niet verdwenen is. Zelfvertrouwen gaat niet over het uitschakelen van onzekerheid. Het gaat over hoe je jezelf draagt wanneer die onzekerheid aanwezig is.

Is zelfvertrouwen hetzelfde als arrogant zijn?

Nee. Arrogantie draait vaak om jezelf boven een ander plaatsen. Zelfvertrouwen vraagt dat niet.

Je kunt weten wat je waard bent zonder iemand anders kleiner te maken. Je hoeft niet de beste te zijn om goed genoeg te zijn.

Kan coaching helpen bij weinig zelfvertrouwen?

Je kunt zelf al veel veranderen door bewust naar je gedachten en gedrag te kijken. Toch is het lastig om jouw eigen patronen altijd te herkennen.

Coaching kan je helpen om te onderzoeken waar jouw onzekerheid vandaan komt. Samen kijken we welke gedachten je bent gaan geloven en welk gedrag jou nu nog tegenhoudt.

Niet om van jou een ander mens te maken. Wel om je te helpen jezelf anders te gedragen en dragen.

Je hoeft niemand te kopiëren

Iedereen leeft en gedraagt zich op een manier die voor diegene werkt. Je kunt geïnspireerd raken door hoe iemand anders leeft. Toch hoef je die persoon niet te worden.

Zelfvertrouwen is geen trucje waarbij je de houding of woorden van een zelfverzekerd persoon kopieert.

Het gaat erom dat jij ontdekt wat bij jou past.

Draag wat jij mooi vindt. Spreek zoals jij praat en deel wat jij belangrijk vindt. Laat je inspireren, maar raak jezelf niet opnieuw kwijt in het beeld van een ander.

Blijf lekker je mooie zelf.

Vertrouw erop dat jij jezelf kunt dragen

Zelfvertrouwen is niet weten dat alles goed zal gaan. Het is erop vertrouwen dat je jezelf niet opnieuw verlaat wanneer het anders gaat dan je hoopte.

Niet iedereen zal je leuk vinden. Niet iedereen zal jouw uiterlijk mooi vinden en niet iedereen zal begrijpen wat je te zeggen hebt.

Dat hoeft ook niet.

Je hoeft niet voor iedereen goed genoeg te zijn. Je mag goed genoeg zijn voor jezelf.

Dat vraagt tijd. Het vraagt energie en de bereidheid om steeds opnieuw naar jezelf te kijken. Niet met de ogen van degene die jou ooit heeft uitgelachen. Met de ogen van de persoon die je vandaag bent.

Wil jij werken aan jouw zelfvertrouwen en onderzoeken wat jou nog tegenhoudt? Boek een gratis online kennismakingsgesprek. Dan kijken we samen waar je vastloopt en of ik degene ben die je verder kan helpen.

Wil je verder lezen over andere onderwerpen waarin je wellicht ook vast denkt te lopen?
Ik schreef over de volgende onderwerpen:
- Perfectionisme
- Overdenken
- Grenzen stellen
- People pleasing
- Oude patronen doorbreken
- Zelfsabotage

Online bibliotheek van Transformatie Mentor met e-books en werkboeken over persoonlijke ontwikkeling en transformatie.

Neem een kijkje in mijn persoonlijke bibliotheek

Bekijk de bibliotheek