People pleasing

People pleasing: jezelf wegcijferen voor een ander

Je bent zo druk met zorgen dat niemand jou verlaat, dat je onderweg jezelf verlaat.

Ik wilde kok of kapper worden. Als ik eerlijk ben, liever kok.
Maar zodra het over kok worden ging, kwamen de opmerkingen:

"Dan moet je altijd in het weekend werken." "Je moet iedere avond werken." "Met feestdagen ben je nooit vrij." "Dat is toch niet fijn?" "Doe maar gewoon kapper. Dat past wel bij jou."

En dus werd ik kapper.

Achteraf gezien speelde er nog iets anders mee. Ik werd gepest en wilde weg van de school waarop ik zat. Doorstromen naar een andere middelbare school voelde als een mogelijkheid om daaraan te ontsnappen.

Er werd alleen niet echt naar mijn wensen geluisterd.

Dus hield ik me stil.

Kapper zijn paste uiteindelijk goed bij mij. Ik heb jarenlang met veel plezier in kapsalons gewerkt. Maar dat een keuze achteraf goed uitpakt, betekent niet automatisch dat het op dat moment ook echt jouw keuze was.

Ik zette mezelf op de laatste plaats en liet anderen voor mij bepalen wat verstandig was. Niet omdat ik zelf geen wensen had. Niet omdat ik niet wist wat ik wilde. Maar omdat ik had geleerd dat de mening, verwachting en teleurstelling van anderen zwaarder wogen dan wat ik zelf wilde.

Dat is voor mij people pleasing.

Altijd eerst de ander

People pleasing wordt vaak vertaald als anderen tevreden willen houden. Dat klinkt bijna onschuldig. Alsof je gewoon heel aardig, behulpzaam en sociaal bent.

Maar wanneer je jezelf voortdurend aanpast gebeurt er meer.

Je voelt eerst aan wat de ander nodig heeft voordat je onderzoekt wat jij zelf wilt. Je weegt je woorden zodat niemand zich aangevallen voelt. Je zegt ja voordat je hebt gekeken of je daar tijd, energie of zin in hebt. Je houdt je mond om de sfeer goed te houden.

Je zegt:

- Voor mij maakt het niet uit.

- Doe maar wat jij wilt.

- Geen probleem, ik regel het wel.

Terwijl het voor jou wél uitmaakt. Terwijl je iets anders wilt.

Terwijl je helemaal geen ruimte hebt om het te regelen.

Aan de buitenkant blijft het rustig. Vanbinnen ontstaat steeds meer strijd.

Want als vrede bewaren betekent dat je oorlog voert met jezelf, is het geen vrede.

In het aard van het beestje

Ik heb lang gedacht dat het gewoon in mij zat. Altijd ik op de laatste plaats en de anderen voor mij. In het aard van het beestje, zullen we maar zeggen.

Maar je bent geen people pleaser. Je doet aan people pleasing.

Van wie ik dat precies heb geleerd weet ik niet meer. En ik heb ook geen behoefte om onnodig met mijn vinger naar iemand te wijzen.

Niet ieder patroon heeft één duidelijke veroorzaker. Je hoeft niet altijd een schuldige aan te wijzen voordat je kunt onderzoeken wat je doet.

Het kan thuis zijn ontstaan, op school, binnen een vriendschap of doordat je ergens merkte dat aanpassen je iets opleverde. Waardering, rust, veiligheid of het gevoel dat je erbij hoorde.

Je leerde kijken naar wat een ander nodig had. Je leerde hoe je ruzie kon voorkomen, de sfeer goed kon houden of geen extra reden gaf om je af te wijzen.

Daarmee maakte je op dat moment de beste keuze met wat je had.

Alleen kan die keuze later een gewoonte worden. Je past jezelf al aan voordat iemand iets heeft gevraagd. Je slikt jouw mening in voordat iemand het ermee oneens kan zijn. Je voorkomt een teleurstelling die nog niet eens heeft plaatsgevonden.

En ergens onderweg raak je steeds verder verwijderd van wat je zelf wilt.

Teleurstelling kwam harder binnen dan boosheid

Iemand mocht boos op mij zijn. Dat kon ik hebben.

Maar wanneer iemand zei dat diegene teleurgesteld in mij was, kwam dat veel harder binnen.

Teleurstelling voelde voor mij niet alleen alsof iemand een keuze van mij vervelend vond. Het voelde alsof ik als persoon niet had voldaan.

Alsof ik niet goed genoeg was geweest. Alsof ik iemand in de steek had gelaten. Alsof ik iets moest herstellen.

Dus paste ik mezelf aan. Niet alleen om de ander te helpen, maar ook om dat gevoel in mezelf te voorkomen. Wanneer de ander tevreden bleef, hoefde ik de teleurstelling niet te voelen.

Dat lijkt op rekening houden met iemand anders. Maar ondertussen ben je vooral bezig met het regelen van je eigen veiligheid.

Je helpt omdat nee zeggen iets kan losmaken. Je stemt in omdat verschil van mening ongemakkelijk voelt. Je houdt je mond omdat je bang bent voor wat er gebeurt wanneer je hem opent.

Dat betekent niet dat jouw behulpzaamheid nep is. Je kunt oprecht graag voor anderen klaarstaan. De belangrijke vraag is alleen:

Heb je werkelijk gekozen om te helpen? Of voelde nee zeggen niet als een mogelijkheid?

Wanneer aardig zijn jezelf pijn gaat doen

Er is niets mis met aardig zijn. Er is niets mis met iemand helpen, rekening houden met gevoelens of een keer iets doen waar je zelf minder zin in hebt.

Dat hoort bij relaties.

People pleasing begint voor mij op het moment dat aardig zijn niet meer als een keuze voelt. Wanneer je jezelf moet wegdrukken om aardig gevonden te blijven worden.

Je blijft langer op je werk omdat je leidinggevende anders teleurgesteld kan zijn. Je gaat mee naar een verjaardag terwijl je uitgeput bent. Je lacht om een opmerking die je eigenlijk raakt. Je biedt je excuses aan terwijl jij degene bent die gekwetst werd.

Je zegt tegen je partner dat het goed gaat omdat je geen discussie wilt. Je laat familie opnieuw over een grens gaan omdat je geen gedoe wilt veroorzaken. Je luistert uren naar de problemen van een vriend, maar vertelt niet wat er bij jou speelt.

Iedere keer lijkt het klein.

Maar al die kleine momenten bij elkaar vertellen jou steeds hetzelfde:

De ander is belangrijker dan ik.

De boosheid kwam later

Door mijn mond te houden verdween mijn gevoel niet.

Ik werd boos op mezelf. Zo boos dat ik mezelf soms letterlijk tegen mijn hoofd sloeg.

Waarom doe je dit niet voor jezelf? Waarom zeg je nou niet gewoon wat je denkt? Waarom houd je je mond? Waarom vind je jezelf zo weinig waard?

Daar bleef het niet bij. Zodra ik mezelf begon af te breken, kwam de rest vanzelf.

Zie je wel, je bent niets waard. Niemand zit op jou te wachten. Niemand wil jou. Niemand vindt je leuk. Niemand vindt je knap. Iedereen vindt je dik.

Dat is wat er kan gebeuren wanneer je alle ruimte aan de ander geeft en niets laat overblijven voor jezelf. De boosheid die je niet naar buiten durft te brengen, kan zich tegen jou gaan keren.

Je voorkomt een ongemakkelijk gesprek met de ander, maar voert daarna urenlang een veel harder gesprek met jezelf.

En de ander?

Die weet vaak niet eens dat er iets speelt.

Niemand kan rekening houden
met wat jij verbergt

Dat vond ik vroeger lastig om te zien. Ik wilde dat anderen rekening met mij hielden, maar vertelde niet duidelijk wat ik nodig had.

Ik wilde dat iemand doorhad dat ik iets niet prettig vond. Dat diegene aan mijn gezicht zag dat ik moe was. Dat iemand uit zichzelf begreep dat ik eigenlijk nee bedoelde.

Maar wanneer jij ja zegt, hoort de ander ja.

Wanneer jij zegt dat het niet uitmaakt, kan de ander geloven dat het niet uitmaakt.

Wanneer jij lacht terwijl iets je pijn doet, denkt de ander dat het grappig was.

Je kunt iemand kwalijk nemen dat diegene niet naar jou luistert.

Maar heb jij iets laten horen?

Dat is geen beschuldiging. Het is een vraag die je weer invloed geeft.

Want wanneer jij merkt dat je jezelf onzichtbaar maakt, kun je ook leren om jezelf opnieuw zichtbaar te maken.

Open je mond

Mijn advies is daarom simpel:

Ga met elkaar in gesprek.

Durf je mond open te doen, ook wanneer je anders denkt. Een verschil van mening betekent niet meteen dat iemand weggaat. En je hoeft het na een gesprek ook niet met elkaar eens te zijn.

Sterker nog, ik vind een discussie juist leuk.

Laat het maar even lekker knallen!

Daarmee bedoel ik niet dat je moet schreeuwen, beledigen of koste wat het kost je gelijk moet halen. Ik bedoel dat er ruimte mag zijn voor wrijving. Voor twee mensen die iets anders voelen, denken of willen en toch met elkaar in gesprek blijven.

Een eerlijke discussie kan veel veiliger zijn dan een stilte waarin iedereen maar moet raden wat er werkelijk speelt.

Wanneer jij jouw gevoel blijft wegduwen verdwijnt het namelijk niet. Het gaat ergens zitten. Het nestelt zich in je hoofd en lichaam. Later komt het terug als irritatie, afstand, vermoeidheid of een uitbarsting die veel groter is dan het moment waarop alles begon.

Je hoeft niet ieder gesprek rustig en perfect te voeren. Je mag zoeken naar woorden. Je mag geëmotioneerd raken. Je mag achteraf bedenken dat je iets anders had willen zeggen.

Maar zeg iets!

Niet ieder gevoel hoeft direct opgelost te worden

Een gesprek aangaan betekent niet dat je je daarna meteen goed voelt.

Je mag je even kut voelen. Je mag verdrietig zijn. Je mag je alleen voelen. Je mag balen omdat iemand jouw mening niet begrijpt of omdat het gesprek anders liep dan je hoopte.

Dat gevoel hoeft niet direct weg.

People pleasing kan ervoor zorgen dat je ieder ongemakkelijk gevoel zo snel mogelijk wilt oplossen. Niet alleen bij de ander maar ook bij jezelf. Je zoekt bevestiging, trekt je woorden terug of vertelt jezelf dat het allemaal wel meevalt.

Maar je hoeft een gevoel niet weg te poetsen om verder te kunnen.

Voel wat er is. Schrijf het op. Kijk ernaar.

Blijf er alleen niet voor altijd in wonen.

Je eerste gedachte hoeft niet de waarheid te zijn

Wanneer iemand teleurgesteld reageert, kan jouw hoofd razendsnel een conclusie trekken.

Zie je wel, ik ben egoïstisch. Nu vinden ze me niet meer aardig. Ik had mijn mond moeten houden. Niemand wil mij wanneer ik mezelf ben.

Die gedachten voelen echt. Maar dat ze als eerste verschijnen betekent niet dat ze automatisch waar zijn.

Je mag onderzoeken wat je denkt. Je mag kijken waar een gedachte vandaan komt en wat die gedachte met je doet. Daarna kun je ervoor kiezen om er anders over na te denken.

Kies voor een positievere gedachte.

Dat betekent niet dat je jezelf iets wijsmaakt of doet alsof alles geweldig is. Je kiest bewust welke gedachte je in jouw eigen hoofd ruimte wilt geven.

In plaats van: Iemand is teleurgesteld, dus ik heb iets verkeerd gedaan.

Kun je kiezen voor: Iemand is teleurgesteld omdat diegene iets anders had gehoopt. Dat zegt nog niets over mijn waarde.

In plaats van: Ik had mijn mond moeten houden.

Kun je kiezen voor: Mijn mening mag bestaan, ook wanneer een ander het er niet mee eens is.

Je hoeft niet iedere gedachte te geloven die jouw hoofd je aanbiedt.
Het is jouw hoofd!

Jij mag kiezen welke gedachte je verder helpt.

People pleasing en grenzen stellen

People pleasing en moeite hebben met grenzen liggen dicht bij elkaar

maar zijn niet precies hetzelfde.

Bij een grens geef je aan wat voor jou wel en niet goed voelt. Bij people pleasing ben je vaak al bezig met de ander voordat je jouw eigen grens hebt onderzocht.

Je vraagt jezelf niet: Wat wil ik?

Je vraagt jezelf: Wat wil de ander dat ik wil?

En zelfs wanneer je jouw grens kent kun je hem alsnog inslikken

om teleurstelling te voorkomen.

Daarom is alleen leren nee zeggen niet altijd genoeg. Je mag ook leren wat er in jou gebeurt wanneer iemand jouw nee niet leuk vindt.

Kun je de teleurstelling laten bestaan?
Kun je in gesprek blijven?
Kun je jouw keuze opnieuw onderzoeken zonder hem automatisch terug te trekken?

En kun je blijven geloven dat je iets waard bent,

ook wanneer iemand niet tevreden over je is?

Herken je vooral dat je na het stellen van een grens begint te twijfelen? Lees dan verder op mijn pagina over Grenzen stellen zonder schuldgevoel.

Jezelf op de eerste plaats zetten

Jezelf niet meer wegcijferen betekent niet dat je voortaan altijd op de eerste plaats moet staan en iedereen om je heen pech heeft.

Je hoeft niet van de laatste plaats rechtstreeks naar een troon te verhuizen.

Het betekent dat jij óók meetelt.

Jouw tijd telt mee. Jouw energie telt mee. Jouw mening telt mee.

Jouw verdriet telt mee. Jouw verlangen telt mee.

Je kunt rekening houden met de ander en jezelf tegelijkertijd serieus nemen.

Je kunt luisteren zonder direct toe te geven. Je kunt iemand helpen zonder jezelf uit te putten. Je kunt van iemand houden en toch iets anders willen.

En iemand kan teleurgesteld zijn zonder dat jij jezelf daarvoor hoeft te verlaten.

Oefening:
Het dagboek van iemand anders

Gebruik deze oefening wanneer je merkt dat je jezelf hebt aangepast,

jouw mond hebt gehouden of jezelf daarna begint af te breken.

Schrijf eerst op wat er werkelijk gebeurde. Waar was je? Wie was erbij? Wat werd er gevraagd of gezegd? Wat deed jij?

Schrijf daarna op wat je eigenlijk wilde zeggen of doen. Maak het niet mooier en houd geen rekening met wat de ander ervan zou vinden.

Dit dagboek is van jou.

Noteer vervolgens waar je bang voor was. Wat dacht je dat er zou gebeuren wanneer je eerlijk was? Zou iemand boos, teleurgesteld of verdrietig worden? Was je bang dat iemand je egoïstisch, lastig of ondankbaar zou vinden?

Schrijf daarna letterlijk op wat je tegen jezelf zei. Ook de lelijke gedachten. Ook de woorden die je nooit tegen iemand anders zou gebruiken.

Leg het even weg.

Lees het later terug alsof je het dagboek van iemand anders hebt gevonden. Iemand van wie je houdt en die bij jou om hulp komt vragen.

Wat zou je tegen die persoon zeggen?

Zou je zeggen dat diegene niets waard is? Dat niemand op die persoon zit te wachten? Dat diegene voortaan beter zijn mond kan houden?

Waarschijnlijk niet.

Welk advies zou je dan wel geven?

Schrijf dat advies op en maak het daarna weer van jou. Kies één gedachte waarmee je verder wilt. Niet omdat je daarmee doet alsof het vervelende gevoel niet bestaat, maar omdat je niet verplicht bent om jezelf te blijven afbreken.

Kies daarna één kleine handeling. Stuur alsnog dat bericht. Begin het gesprek. Geef aan wat je nodig hebt. Of zeg deze keer niet automatisch ja.

Ga ermee bewegen.

Stoppen met people pleasing

Stoppen met people pleasing betekent niet dat je nooit meer iemand teleurstelt.

Het betekent dat teleurstelling niet langer automatisch bepaalt wat jij doet.

Je zult nog steeds momenten hebben waarop je jezelf aanpast. Je zult soms pas achteraf merken dat je ja hebt gezegd terwijl je nee bedoelde. Ook ik twijfel nog weleens.

Het verschil zit niet in het nooit meer doen.

Het verschil zit in het eerder opmerken.

Je kunt terugkijken zonder jezelf tegen je hoofd te slaan. Onderzoeken wat er gebeurde zonder jezelf waardeloos te noemen. Daarna kun je opnieuw het gesprek aangaan en een andere keuze maken.

Je hoeft jezelf onderweg niet meer te verlaten.

Je hoeft niet te wachten tot het vanzelf comfortabel voelt.

Je mag oefenen met ongemak.

Want: Zonder wrijving geen glans.

Veelgestelde vragen over people pleasing

Wat is people pleasing?

People pleasing betekent dat je jouw gedrag sterk aanpast aan wat anderen nodig hebben, verwachten of prettig vinden. Je probeert teleurstelling, afwijzing of ruzie te voorkomen en verliest daarbij uit het oog wat je zelf voelt en wilt.

Hoe herken ik people pleasing?

Je zegt vaak ja terwijl je nee voelt, vermijdt meningsverschillen, biedt snel je excuses aan en voelt je verantwoordelijk voor de emoties van anderen. Je vindt het moeilijk om aan te geven wat je nodig hebt en kunt boos of teleurgesteld raken wanneer niemand rekening met jou houdt.

Is aardig en behulpzaam zijn ook people pleasing?

Nee. Het verschil zit in de vrijheid om te kiezen. Help je iemand omdat je dat oprecht wilt, of omdat nee zeggen onveilig of egoïstisch voelt? Wanneer nee geen echte mogelijkheid is, is jouw ja ook niet helemaal vrij.

Waar komt people pleasing vandaan?

Dat verschilt per persoon. Het kan ontstaan doordat aanpassen vroeger waardering, rust, veiligheid of verbinding opleverde. Je hoeft niet altijd precies te weten wie of wat het heeft veroorzaakt. Belangrijker is dat je leert herkennen hoe je het patroon vandaag in stand houdt.

Waarom ben ik bang om iemand teleur te stellen?

Teleurstelling kan voelen als afwijzing van jou als persoon. Daardoor ga je niet alleen nadenken over wat iemand van jouw keuze vindt, maar ook over wat die keuze volgens jou over jouw waarde zegt. Iemand kan jouw keuze vervelend vinden zonder jou als mens af te wijzen.

Hoe stop ik met people pleasing?

Begin met opmerken wanneer je automatisch naar de ander kijkt. Vraag jezelf af wat jij voelt, nodig hebt en werkelijk wilt zeggen. Oefen daarna met kleine eerlijke antwoorden en laat de reactie van de ander bestaan zonder die direct te willen oplossen.

Word ik niet egoïstisch wanneer ik vaker voor mezelf kies?

Jezelf serieus nemen is niet hetzelfde als alleen aan jezelf denken. Je kunt rekening houden met anderen zonder jezelf steeds op de laatste plaats te zetten. Jij hoort ook thuis in de afweging.

Wil je jezelf niet langer op de laatste plaats zetten?

Je weet vaak beter wat een ander nodig heeft dan wat je zelf wilt. Je houdt de sfeer goed, voorkomt teleurstelling en zegt ja terwijl je eigenlijk nee voelt.

Totdat je boos wordt op jezelf omdat je opnieuw jouw mond hebt gehouden.

Samen kunnen we onderzoeken wanneer jij jezelf verlaat, wat je daarmee probeert te voorkomen en hoe je jouw eigen stem weer serieus kunt nemen. Niet door voortaan over iedereen heen te lopen, maar door jezelf mee te nemen in de keuzes die je maakt.

Boek een gratis online kennismakingsgesprek.

Dan kijken we samen waar je vastloopt en of ik degene ben die je verder kan helpen.

Online bibliotheek van Transformatie Mentor met e-books en werkboeken over persoonlijke ontwikkeling en transformatie.

Neem een kijkje in mijn persoonlijke bibliotheek

Bekijk de bibliotheek